Zamknięta przestrzeń powietrzna i odwołane loty z Bliskiego Wschodu. Jakie prawa ma pasażer?

Przeczytaj także: Opóźniony lub odwołany lot - jakie prawa pasażerów?

Problem jest tym poważniejszy, że większość lotów z regionu obsługują linie spoza UE, a w takich przypadkach przepisy unijne traktują sytuację jako nadzwyczajną – czyli ograniczają prawo pasażera do odszkodowania, choć obowiązek zapewnienia opieki pozostaje.

Linie lotnicze mają problemy i obowiązki

Jeżeli lot został odwołany, pasażer ma prawo wyboru między:

• zwrotem pełnej ceny biletu,
• zmianą rezerwacji na najbliższy możliwy lot do miejsca docelowego,
• zmianą terminu podróży na późniejszy, dogodny dla siebie.

W przypadku lotów rozpoczynających się w UE zastosowanie ma Rozporządzenie (WE) nr 261/2004. Przepisy te zobowiązują przewoźnika do zapewnienia opieki – czyli m.in. noclegu, wyżywienia oraz transportu między lotniskiem a hotelem, jeśli powrót nie jest możliwy tego samego dnia.

Ważne: nawet jeśli przyczyną odwołania są względy bezpieczeństwa, czyli tzw. nadzwyczajne okoliczności, linia nadal musi zapewnić pasażerom opiekę. Odszkodowanie może nie przysługiwać, ale podstawowa pomoc – tak.

Problem zaczyna się, gdy loty są zawieszone na kilka dni

Jeśli połączenia do danego kraju zostały całkowicie wstrzymane, linie często proponują alternatywne trasy – np. przez inne europejskie huby lub sąsiednie państwa. To może oznaczać podróż z przesiadkami i wydłużenie powrotu nawet o kilkanaście godzin.

W praktyce pasażer powinien:

1. Skontaktować się bezpośrednio z przewoźnikiem (telefonicznie lub przez czat).
2. Sprawdzić możliwość przebukowania na inny lot – nawet z innego lotniska w regionie.
3. Nie kupować na własną rękę nowego biletu bez wcześniejszej konsultacji, jeśli chce dochodzić zwrotu kosztów.

A co, jeśli linia nie pomaga

W sytuacjach kryzysowych znaczenie ma również rola państwa. Obywatele przebywający w regionach objętych napięciami powinni śledzić komunikaty Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz kontaktować się z najbliższą placówką konsularną.

Konsulat nie kupuje biletów lotniczych, ale może:

• udzielić informacji o bezpiecznych trasach wyjazdu,
• pomóc w kontakcie z rodziną,
• wskazać lokalne możliwości transportu.

W skrajnych przypadkach, gdy zagrożenie jest poważne, państwo może zorganizować ewakuację – to jednak rozwiązanie nadzwyczajne, stosowane tylko w wyjątkowych sytuacjach.

Lot z Bliskiego Wschodu do Polski – znaczenie ma przewoźnik

W przypadku rejsów do Europy istotne jest, jaką linią lecimy. Jeśli lot do Polski obsługuje przewoźnik unijny, np. LOT Polish Airlines, pasażer korzysta z ochrony unijnych przepisów.

W przypadku linii spoza UE, takich jak Emirates, sytuacja traktowana jest przez prawo unijne jako nadzwyczajna. Oznacza to, że prawo do odszkodowania może nie przysługiwać, ale linia nadal musi zapewnić opiekę w postaci posiłków, noclegu i transportu alternatywnego.

Czy można odzyskać pieniądze za dodatkowe koszty

Jeżeli pasażer musiał na własny koszt opłacić hotel lub transport, powinien zachować wszystkie rachunki. Zwrot jest możliwy, jeśli wydatki były uzasadnione i wynikały z braku zapewnienia opieki przez linię.

Ekspert ds. praw pasażerów z AirCashBack podkreśla, że w sytuacji lotów spoza UE, które zostały odwołane z powodu zamknięcia przestrzeni powietrznej lub zagrożenia bezpieczeństwa, pasażerowie często mylnie zakładają, że przepisy unijne chronią ich w pełni.

W praktyce traktuje się takie zdarzenia jako nadzwyczajne okoliczności, co ogranicza prawo do odszkodowania. Nadal jednak pasażer ma pełne prawo do opieki i do zwrotu udokumentowanych kosztów, które powstały z powodu braku zapewnienia transportu lub noclegu przez linię.

Ekspert dodaje, że w obecnych warunkach najważniejsze jest spokojne działanie i kontakt wyłącznie przez oficjalne kanały przewoźnika lub konsulatu.

Co robić teraz

Osoby przebywające w regionie objętym odwołaniami lotów powinny:

• regularnie sprawdzać status rezerwacji,
• monitorować komunikaty przewoźnika,
• śledzić ostrzeżenia MSZ,
• rozważyć alternatywne trasy powrotu przez inne państwa.

Najważniejsze jest bezpieczeństwo. Masowe odwołania lotów nie oznaczają, że powrót do kraju jest niemożliwy – oznaczają jednak, że może potrwać dłużej i wymagać większej elastyczności.