eGospodarka.pl

eGospodarka.plPrawoPrawo pracy › Praca w godzinach nadliczbowych: odmowa jej wykonania

Praca w godzinach nadliczbowych: odmowa jej wykonania

2009-01-29 13:59

Czy pracodawca z ważnych przyczyn może zmusić pracownika do nadgodzin? Co wtedy, jak pracownik odmówi zostania po godzinach?

Przeczytaj także: Praca w godzinach nadliczbowych: czy można odmówić?

Pracodawca może nakazać pracownikowi, z powodu szczególnych potrzeb, wykonywanie pracy w godzinach nadliczbowych, a pracownik ma obowiązek zastosowania się do tego polecenia, chyba że polecenie to jest niezgodne z przepisami prawa, postanowieniami zawartej umowy o pracę bądź zasadami współżycia społecznego. Jeśli odmowa wykonania polecenia okaże się nieuzasadniona, wówczas pracownik naraża się na odpowiedzialność porządkową, a nawet na możliwość rozwiązania umowy o pracę.

1. Praca nadliczbowa dozwolona tylko w określonych sytuacjach

Praca w godzinach nadliczbowych to praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także ponad dobowy wymiar czasu pracy wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy. Kodeks pracy dopuszcza jej wykonywanie jednie w szczególnych i ściśle określonych przypadkach. Mianowicie w sytuacji, gdy:
  • zaistnieje koniczność prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony zdrowia i życia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii lub
  • jest to spowodowane szczególnymi potrzebami pracodawcy.
Potrzeby te powinny być obiektywnie uzasadnione, nieoczekiwane i trudne do przewidzenia.

Zdaniem SN: Szczególne potrzeby wykraczają poza zwykłą działalność „szczególne potrzeby” pracodawcy to potrzeby specjalne, niecodzienne, odróżniające się od zwykłych potrzeb związanych z prowadzoną działalnością.
(Fragment uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z 26 maja 2000 r. I PKN 667/99, OSNP 2001/22/662)

2. Nie wszyscy pracownicy muszą wykonywać polecenie prac w nadgodzinach

Zasadniczo, jeśli pracodawca wyda polecenie nakazujące wykonywanie pracy w godzinach nadliczbowych, pracownik jest zobowiązany do jego wykonania. Wynika to z obowiązku pracownika, jakim jest obowiązek wykonywania poleceń przełożonego, o ile nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę.

Zdaniem SN: Zmęczenie nie uzasadnia odmowy wykonywania pracy w nadgodzinach Praca w godzinach nadliczbowych jest wykonywana w warunkach określonego już zmęczenia pracownika. Nie uzasadnia to jednak odmowy pracownika wykonania polecenia pozostania poza godzinami pracy w celu zakończenia usuwania awarii.
(Wyrok Sądu Najwyższego z 16 grudnia 1987 r., I PRN 68/87, OSNC 1989/10/164)

Do sytuacji, w których polecenie przełożonego jest sprzeczne z przepisami prawa, należą np. wydanie polecenia pracy w godzinach nadliczbowych pracownikowi, który z racji wykonywanej pracy bądź stanu zdrowia nie może wykonywać takiej pracy. Taki zakaz bez względu na przyczynę nadgodzin dotyczy:
  • pracownic w ciąży,
  • pracowników opiekujących się dzieckiem do lat 4 w sytuacji, gdy złożył oświadczenie, że nie będzie wykonywał pracy w godzinach nadliczbowych (tj. nie wyraził zgody na ich wypracowywanie),
  • pracowników niepełnosprawny, którzy nie są zatrudnieni przy pilnowaniu mienia lub którzy nie posiadają zgody lekarza profilaktyka na pracę w godzinach nadliczbowych.
Natomiast zakaz zatrudniania w godzinach nadliczbowych, ale wynikający tylko ze szczególnych potrzeb pracodawcy, dotyczy:
  • pracowników, którzy przekroczyli dopuszczalne limity godzin pracy nadliczbowej (np. w danej dobie przepracował 13 godzin, a nie jest zatrudniony w równoważnym systemie czasu pracy, w którym dopuszczalne jest wykonywanie pracy do 16 lub 24 godzin na dobę lub wypracował roczny limit nadgodzin), lub minimalne limity odpoczynku (np. praca w godzinach nadliczbowych spowodowałaby niezachowanie 35-godzinnego nieprzerwanego odpoczynku tygodniowego),
  • pracowników, którzy wykonują pracę w warunkach przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia.

 

1 2

następna

oprac. : Cecylia Bodek / Portal Kadrowy Portal Kadrowy

Przeczytaj także


  • Nadgodziny

    Witam. Pracuję w systemie równoważnym. Z okresem rozliczeniowym 4 miesięcznym. Od listopada przepracowałem do 9 stycznia 580 godzin. Od 11 ...

  • Godziny nadliczbowe

    Witam, chciałbym się dowiedzieć jak to naprawdę jest z godzinami nadliczbowymi. Pracuje w systemie 3 zmianowym po 8h 5x w tyg. Z tych informacji ...

  • Więcej porad znajdziesz w dziale Porady WIĘCEJ

Eksperci egospodarka.pl

1 1 1

Wpisz nazwę miasta, dla którego chcesz znaleźć jednostkę ZUS.

Wzory dokumentów

Bezpłatne wzory dokumentów i formularzy.
Wyszukaj i pobierz za darmo: