Odpowiedzialność pracodawcy i zarządcy budynku podczas nawałnic. Co grozi za zaniedbania?

Przeczytaj także: Wspólnota mieszkaniowa: jak powinno wyglądać roczne zebranie?

Co mówi prawo?

Choć w przepisach nie znajdziemy osobnych regulacji na wypadek ulew, obowiązki zarządców wynikają wprost z Kodeksu pracy i ogólnych przepisów BHP. Każde miejsce pracy musi być bezpieczne – także w kontekście ekstremalnych zjawisk pogodowych. Oznacza to m.in. sprawne odwodnienia, szczelne pokrycia dachowe, zabezpieczone instalacje elektryczne i drożne drogi ewakuacyjne.

Jeśli obiekt nie spełnia tych warunków, pracownik ma prawo odmówić pracy, a odpowiedzialność spada na zarządcę. Zgodnie z art. 220 Kodeksu karnego, narażenie pracownika na niebezpieczeństwo może skutkować karą do 3 lat pozbawienia wolności.

Dodatkowo grożą mandaty od Państwowej Inspekcji Pracy (od 1.000 do 2.000 zł, przy recydywie do 5000 zł) oraz kary sądowe za wykroczenia (do 30.000 zł), roszczenia odszkodowawcze, wzrost składek ubezpieczeniowych i utrata zaufania kontrahentów.

Biurowce, hale, magazyny – najczęstsze ryzyka

Każdy typ budynku wiąże się jednak z innym zestawem zagrożeń i trochę innym zakresem obowiązków. W obiektach biurowych problemy najczęściej dotyczą przeciekających dachów, awarii klimatyzacji, wody spływającej po schodach. W halach produkcyjnych i magazynach dochodzą zalane rampy, zawilgocone instalacje, ryzyko porażenia prądem i niedrożne odwodnienia. Pracodawcy muszą także zapewnić pracownikom warunki do osuszenia się i ogrzania – co ma szczególne znaczenie w przypadku prac wykonywanych na zewnątrz.

Nawet jeśli budynek spełnia wszystkie wymogi techniczne, praktyka pokazuje, że o skali strat decyduje szybkość reakcji i gotowość organizacyjna. Facility Manager musi pamiętać o przeglądach wpustów dachowych, testach pomp deszczowych, kontroli uszczelnień czy przygotowaniu zaplecza sanitarnego.

W miejscach szczególnie narażonych na zalanie warto wdrożyć dodatkowe środki, jak np. worki z piaskiem, agregaty prądotwórcze oraz lokalne systemy ostrzegania. Niezbędne są też odpowiednie procedury organizacyjne: przypisanie ról, kontakt z najemcami, szybkie podejmowanie decyzji.

W praktyce oznacza to, że każda prognoza pogody powinna automatycznie uruchamiać procedury prewencyjne – od przeglądu odwodnień po przygotowanie alternatywnych ścieżek ewakuacji. Zarządca, który „czyta mapę alertów” jak dokument operacyjny, realnie zmniejsza ryzyko.

Zmienia się klimat, musi zmienić się zarządzanie

2024 rok był drugim najcieplejszym w historii pomiarów w Polsce, a jednocześnie suma opadów w wielu regionach przekroczyła 150 proc. normy. Szczególnie niebezpieczne są tzw. opady punktowe – nagłe, intensywne i trudne do przewidzenia. W takich warunkach standardowe procedury często nie wystarczają.

Dramatyczne skutki ubiegłorocznych ulew na południu Polski pokazały, że liczy się nie tylko reakcja w chwili zagrożenia, ale też to, co zostaje na papierze. Dokumentacja – zdjęcia, protokoły, potwierdzenia przeglądów – często decyduje o tym, czy szkoda zostanie uznana i w jakiej wysokości. Zgodnie z wytycznymi Polskiej Izby Ubezpieczeń, im bardziej kompletne materiały dowodowe, tym większa szansa na pełną rekompensatę. Nowelizowana specustawa powodziowa przewiduje dodatkowe formy wsparcia: premię remontową, dodatki osuszające, a nawet możliwość wykupu zniszczonych budynków.

Autor: Marek Hajduk, Maintenance Expert, Sodexo Polska