Zastaw a zastaw rejestrowy

Przeczytaj także: Skuteczne zabezpieczenie wierzytelności

Inną formą zastawu w polskim systemie prawa jest zastaw rejestrowy. Ta forma zabezpieczenia regulowana jest oddzielną ustawa z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów

Ogólnie można powiedzieć, że zastaw rejestrowy to kwalifikowana forma zwykłego zastawu. Przedmiotem zastawu rejestrowego, podobnie jak przy zastawie cywilnym mogą być rzeczy ruchome czy zbywalne prawa majątkowe, z wyjątkiem praw mogących być przedmiotem hipoteki lub wierzytelności na których ustanowiono hipotekę oraz statków morskich wpisanych do rejestru okrętowego.

Istotna różnicą zastawu rejestrowego od zwykłego zastawu jest to, że zastaw rejestrowy może być ustanowiony w celu zabezpieczenia konkretnych wierzytelności tj.: np. wierzytelności Skarbu Państwa i innej państwowej osoby prawnej, gminy, związku międzygminnego i innej komunalnej osoby prawnej, banku krajowego, banku zagranicznego, osoby prawnej, której celem określonym w ustawie jest udzielanie kredytów, międzynarodowej organizacji finansowej, której członkiem jest Polska.

Umowa zastawnicza powinna być pod rygorem nieważności zawarta na piśmie. Do umów o ustanowienie zastawu rejestrowego na wierzytelnościach i prawach nie stosuje się przepisów o formie pisemnej szczególnej określonej dla konkretnych stosunków prawnych. Ustawa reguluje natomiast minimalna treść takiej umowy, i tak umowa zastawnicza powinna określać co najmniej:

1. datę zawarcia umowy;
2. imię i nazwisko (nazwę) oraz miejsce zamieszkania (siedzibę) i adres zastawnika, zastawcy oraz dłużnika, jeżeli nie jest on zastawcą;
3. przedmiot zastawu w sposób odpowiadający jego właściwościom;
4. wierzytelność zabezpieczoną zastawem - przez oznaczenie stosunku prawnego, z którego ta wierzytelność wynika lub może wynikać, oraz najwyższej sumy zabezpieczenia.

Do pełnego ustanowienia zastawu rejestrowego konieczny jest jednak wpis do rejestru zastawów, czyli jego rejestracja w odpowiednim wydziale Krajowego Rejestru Sądowego. Ponadto w razie ustanowienia zastawu rejestrowego na pojeździe mechanicznym podlegającym rejestracji, zastaw ten zostaje również odnotowany w dowodzie rejestracyjnym pojazdu.

Wygaśnięcie zastawu rejestrowego następuje po wygaśnięciu wierzytelności, która np. została zaspokojona oraz wykreśleniu zastawu z rejestru zastawów. Zastaw rejestrowy wygasa ponadto i podlega wykreśleniu z rejestru zastawów po upływie dwudziestu lat od chwili wpisu, chyba że strony postanowią o utrzymaniu zastawu na czas dalszy, nie dłuższy niż dziesięć lat, i do rejestru zastawów zostanie złożona zmiana umowy zastawniczej. Sąd dokonuje wykreślenia z urzędu.