eGospodarka.pl

eGospodarka.plPrawoPrawo gospodarcze › Jak wspólnik może odejść ze spółki jawnej?

Jak wspólnik może odejść ze spółki jawnej?

2020-04-20 00:44

Jak wspólnik może odejść ze spółki jawnej?

Jak wspólnik może odejść ze spółki jawnej? © yurolaitsalbert - Fotolia.com

Poniżej przedstawiamy, w jaki sposób Twój wspólnik może odejść z waszej spółki jawnej oraz jakie wiążą się z tym konsekwencje dla pozostałych wspólników w spółce. Poniższe opracowanie zostało przygotowane tak, aby mogło służyć Wam zarówno w sytuacji, w której rozważać będziesz wystąpienie ze spółki jawnej, jak i wtedy, gdy intencją Twoją lub wolą wspólnika będzie doprowadzenie do opuszczenia przez niego spółki.

Przeczytaj także: Śmierć wspólnika spółki jawnej a sytuacja prawna spadkobierców

1. Wypowiedzenie umowy spółki jawnej przez wspólnika lub wierzyciela wspólnika


Jak wynika z art. 61 § 1 k.s.h., jeżeli spółkę zawarto na czas nieoznaczony, wspólnik może wypowiedzieć umowę spółki jedynie na sześć miesięcy przed końcem roku obrotowego, przy czym spółkę zawartą na czas życia wspólnika uważa się właśnie za zawartą na czas nieoznaczony. Umowa może przewidywać korzystniejszy termin wypowiedzenia.

Należy także pamiętać, że zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt II CSK 614/08, wypowiedzenie umowy spółki jawnej pod warunkiem jest niedopuszczalne.

Wspólnik wypowiedzenia musi dokonać w formie pisemnego oświadczenia, które należy złożyć pozostałym wspólnikom albo wspólnikowi uprawnionemu do reprezentowania spółki.

Innym przypadkiem, skutkującym wyłączeniem wspólnika ze spółki jawnej wbrew jego woli jest ten uregulowany w art. 62 § 2 k.s.h, tj. jeżeli w ciągu ostatnich sześciu miesięcy przeprowadzono bezskutecznie egzekucje z ruchomości wspólnika, wówczas jego wierzyciel, który na podstawie tytułu egzekucyjnego uzyskał zajęcie roszczeń służących wspólnikowi w przypadku jego wystąpienia lub rozwiązania spółki, może wypowiedzieć umowę spółki na sześć miesięcy przed końcem roku obrotowego, nawet gdy umowa spółki była zawarta na czas oznaczony. Jeżeli umowa spółki przewiduje krótszy termin wypowiedzenia, wierzyciel może skorzystać z terminu umownego. Co ważne, przeciwne postanowienia umowy są wówczas nieważne.
Ważne:
Pamiętaj przy tym, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, ustalenie przesłanki bezskuteczności egzekucji może nastąpić na podstawie każdego dowodu, z którego wynika, że spółka nie ma majątku pozwalającego na zaspokojenie wierzyciela.

fot. yurolaitsalbert - Fotolia.com

Jak wspólnik może odejść ze spółki jawnej?

Wspólnik musi dokonać wypowiedzenia w formie pisemnego oświadczenia, które należy złożyć pozostałym wspólnikom albo wspólnikowi uprawnionemu do reprezentowania spółki.


2. Ogłoszenie upadłości wspólnika lub wyłączenie wspólnika przez sąd


Przyczyną rozwiązania spółki może być również ogłoszenie upadłości jej wspólnika. Jak wynika z orzecznictwa, samo wystąpienie przesłanki określonej w art. 58 pkt 4 k.s.h. (ogłoszenie upadłości) nie skutkuje wygaśnięciem udziału wspólnika będącego w upadłości, ale co do zasady, stanowi podstawę prowadzenia likwidacji spółki jawnej, z wyjątkiem przypadku określonego w art. 64 k.s.h. Przepis ten daje możliwość zgodnego ustalenia przez pozostałych wspólników dalszego prowadzenia spółki (patrz również niżej). Podjęta przez pozostałych wspólników uchwała, która stanowi ochronę przed żądaniem przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego w stosunku do spółki jawnej, jest wolą kontynuowania działalności w formie spółki jawnej.

Natomiast, stosownie zaś do art. 63 § 1 k.s.h., każdy wspólnik może z ważnych powodów żądać rozwiązania spółki przez sąd. Co jednak istotne, jeżeli ważny powód zachodzi po stronie tylko jednego ze wspólników, sąd może na wniosek pozostałych wspólników orzec o wyłączeniu tego wspólnika ze spółki.

Wyjaśnić trzeba, że ustawodawca nie wskazuje, co należy rozumieć pod pojęciem „ważnego powodu”. W tym zakresie posiłkować trzeba się orzecznictwem (w tym Sądu Najwyższego), z którego wynika, że ważne powody mogą mieć charakter obiektywny, tj. przedmiotowy, niezwiązany z osobą któregokolwiek ze wspólników (np. trwała niemożność osiągnięcia celu gospodarczego spółki, zmniejszenie majątku spółki powodujące, że dalsza jej działalność jest niemożliwa lub niecelowa, trwała niezdolność do konkurowania na rynku), lub subiektywny, tj. podmiotowy, odnoszący się do osoby wspólnika. Jednocześnie przyczyny subiektywne mogą stanowić okoliczności zawinione przez wspólnika (np. naruszenie zakazu konkurencji - art. 57 § 3 k.s.h., popełnienie przestępstwa, nieuczciwe lub niedbałe prowadzenie spraw spółki, dokonanie czynów na szkodę innego wspólnika), a także niezawinione (np. długotrwała choroba wspólnika, konieczność wyjazdu za granicę, opuszczenie miejscowości, w której spółka ma siedzibę i prowadzi swą działalność, niemożność wniesienia umówionego wkładu, której nie można było przewidzieć). Ogólnie przyjmuje się, że ważnym powodem są takie okoliczności, których powstanie stwarza przeszkodę lub znaczne utrudnienie dalszej działalności spółki lub czyni jej dalsze istnienie niecelowym lub bezprzedmiotowym.

W każdym przypadku ocena tego, czy okoliczności stanowiące podstawę złożenia powództwa o wykluczenie wspólnika stanowią ważny powód w rozumieniu art. 63 § 2 k.s.h. należy do sądu. Sąd Najwyższy w swoim wyroku z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt II CSK 781/15, podniósł, że utrata zaufania może być powodem wyłączenia wspólnika ze spółki. Musi być ona jednak oparta na obiektywnych i racjonalnych przesłankach. Sam konflikt między wspólnikami nie może bowiem być przyczyną wyłączenia.

Sąd Najwyższy dodatkowo wyjaśnił, że istnienie ważnych powodów wyłączenia wspólnika należy oceniać według stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy. Jego zdaniem, nie do zaakceptowania byłby pogląd, jakoby sąd nie mógł czy nie musiał uwzględniać, iż przyczyna konfliktu między wspólnikami wygasła, a wspólnik, w stosunku, do którego zgłoszono żądanie wyłączenia jest bierny i podejmuje działania zmierzające do wyciszenia konfliktu. Zupełnie odmienną kwestią jest konieczność dokonania analizy, czy zmiana postaw wspólnika po zaistnieniu "ważnych powodów" jest elementem jedynie strategii procesowej, co należy już do sfery oceny dowodów.

Powyższe wnioski Sądu Najwyższego, mają doniosłe skutki praktyczne w przypadku, gdy wspólnik, o którego wyłączenie ze spółki występujesz do sądu, w celu zachowania swojego miejsca działałby w sposób sugerujący iluzoryczne chęci doprowadzenia do ustania ważnych przyczyn swojego wyłączenia.

Sąd Najwyższy wyjaśnił także, że żądanie wyłączenia wspólnika, jako jedyny przewidziany przez prawo sposób przymusowego usunięcia wspólnika ze struktury organizacyjnej spółki, z woli pozostałych wspólników, powinno być traktowane jako środek ostateczny. Jest to sankcja za destrukcyjne dla spółki niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków wynikających ze stosunku członkostwa, a także za zaistnienie po stronie wspólnika innych okoliczności, sprzecznych z treścią tego stosunku i niekorzystnych dla spółki. Ratio legis tego przepisu jest ochrona spółki, w sytuacji, gdy zachowanie wspólnika w sposób negatywny wpływa na jej funkcjonowanie, a brak jest uzasadnienia do jej rozwiązania z tego powodu. Celem postępowania o wyłączenie wspólnika jest zmiana składu osobowego spółki poprzez usunięcie z niej wspólnika, którego dalsze pozostawanie w spółce, z uwagi na jego przymioty osobiste lub indywidualne zachowania (zawinione lub niezawinione) zagrażałoby interesom spółki lub usprawiedliwionym interesom pozostałych wspólników. Nie stanowi podstawy wyłączenia wspólnika, a może prowadzić do zgłoszenia żądania rozwiązania spółki, nawet doniosła przyczyna, ale zachodząca po stronie spółki lub wszystkich wspólników.

Ważne:
Miej na uwadze, że zdaniem Sądu Najwyższego, całkowicie nieadekwatne będzie zatem sięganie do instytucji wyłączenia wspólnika, a więc najostrzejszej sankcji, która może być do niego zastosowana, jeżeli to z przyczyn leżących po stronie wszystkich wspólników nie doszło do satysfakcjonujących uzgodnień w kwestii zasad rozliczenia wspólnika, który uprzednio lub w trakcie sporu zgłosił zamiar wystąpienia ze spółki.

3. Konsekwencje wyjścia wspólnika ze spółki jawnej


1. Dalsze trwanie spółki jawnej


Zgodnie z art. 64 § 1 k.s.h. spółka trwa nadal pomiędzy pozostałymi wspólnikami, jeżeli umowa spółki tak stanowi lub pozostali wspólnicy tak postanowią.

Uzgodnienie takie powinno w przypadku ogłoszenia upadłości nastąpić niezwłocznie, a w przypadku wypowiedzenia – przed upływem terminu wypowiedzenia. W przeciwnym razie spadkobierca, syndyk lub wspólnik, który wypowiedział umowę spółki, a także jego wierzyciel, mogą domagać się przeprowadzenia likwidacji (patrz niżej).

W myśl art. 65 § 1 k.s.h., w przypadku wystąpienia wspólnika ze spółki wartość udziału kapitałowego wspólnika albo jego spadkobiercy oznacza się na podstawie odrębnego, poza sprawozdaniem finansowym, osobno sporządzonego bilansu, uwzględniającego wartość zbywczą majątku spółki.

Jako dzień bilansowy przyjąć należy:
  • w przypadku wypowiedzenia – ostatni dzień roku obrotowego, w którym upłynął termin wypowiedzenia;
  • w przypadku śmierci wspólnika lub ogłoszenia upadłości – dzień śmierci (otwarcia spadku) albo dzień ogłoszenia upadłości;
  • w przypadku wyłączenia wspólnika, które ma nastąpić na mocy prawomocnego orzeczenia sądu – dzień wniesienia pozwu.

Udział kapitałowy obliczony w ten sposób powinien być wypłacony w pieniądzu. Rzeczy wniesione do spółki przez wspólnika tylko do używania (korzystania, np. w wyniku najmu) zwraca się w naturze. Jeżeli udział kapitałowy wspólnika występującego albo spadkobiercy wspólnika przy rozliczeniu wykazuje wartość ujemną, jest on obowiązany wyrównać spółce przypadającą na niego brakującą wartość.
Wspólnik występujący będzie uczestniczył w zysku i stracie ze spraw jeszcze niezakończonych; lecz nie ma on jednak wpływu na ich prowadzenie. Może jednak żądać wyjaśnień, rachunków oraz podziału zysku z końcem każdego roku obrotowego.

2. Dalsze funkcjonowanie w ramach samodzielnie prowadzonej działalności


Wyjaśnić należy, że jeśli jesteś wspólnikiem w spółce składającej się z dwóch wspólników, a rozwiązanie spółki inicjuje Twój wspólnik, to pamiętać musisz, że można kontynuować działalność, a przy braku zgody wspólnika sąd może Ci przyznać prawo do przejęcia majątku spółki z obowiązkiem rozliczenia się z występującym wspólnikiem, zgodnie z art. 65 k.s.h. Pamiętaj jednak, że jak podniósł Sąd Apelacyjny w Katowicach w swoim wyroku z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. akt V ACa 730/12, „skoro bowiem w dwuosobowej spółce jawnej pozostaje jeden ze wspólników, to dalsze prowadzenie przedsiębiorstwa w tej formie prawnej jest niemożliwe. Decyzja pozostałego wspólnika o kontynuacji działalności gospodarczej zapobiegnie likwidacji przedsiębiorstwa i pozwoli na dalsze jego funkcjonowanie w ramach samodzielnie prowadzonej działalności”.

 

1 2

następna

oprac. : mikroPorady.pl

Przeczytaj także


Skomentuj artykuł Opcja dostępna dla zalogowanych użytkowników - ZALOGUJ SIĘ / ZAREJESTRUJ SIĘ

Komentarze (0)

DODAJ SWÓJ KOMENTARZ

Eksperci egospodarka.pl

1 1 1

Wpisz nazwę miasta, dla którego chcesz znaleźć jednostkę ZUS.

Wzory dokumentów

Bezpłatne wzory dokumentów i formularzy.
Wyszukaj i pobierz za darmo: