Kary umowne - warto stosować

Przeczytaj także: Kara umowna a uzyskanie odszkodowania

Podstawy do zmniejszenia kary przez sąd

Wprawdzie możliwość dochodzenia kary umownej nie jest uzależniona wprost od wystąpienia szkody, jednak ocena zaistniałej z tego powodu szkody może mieć wpływ na ograniczenie wysokości dochodzonej kary umownej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt V CSK 34/06). Nie powinno to jednak prowadzić do zredukowania kary do wysokości równej poniesionej przez wierzyciela szkodzie (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 2005 r., sygn. akt II CK 626/04).

---

Obowiązek zapłaty kar umownych można w umowie rozszerzyć na przypadki niezawinionego niewykonania zobowiązania.

---

Oba wyroki Sądu Najwyższego odnoszą się do tzw. miarkowania, czyli zmniejszania wysokości kary umownej przez sąd na podstawie art. 484 § 2 K.c. Przewiduje on, że jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej. To samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana. Żadne przepisy nie wskazują, o ile konkretnie sąd powinien zmniejszyć karę. Sąd uwzględnia okoliczności konkretnej sprawy i opiera się na tzw. uznaniu sędziowskim, mając możliwość elastycznego podchodzenia do poszczególnych przypadków. Co jednak ważne, zmniejszenie wysokości kary w tym trybie wymaga wyraźnego żądania w tym zakresie zgłoszonego w sądzie przez osobę, od której żąda się zapłaty kary. Bez takiego żądania sąd w zasadzie nie ma podstaw do miarkowania kar. Co więcej, to osoba zobowiązana do zapłaty kary musi udowodnić, że są spełnione warunki do zmniejszenia kary. Jeśli więc np. twierdzi, że wierzyciel nie poniósł żadnej szkody - musi to wykazać.

Podstawa prawna
Ustawa z dnia 23.04.1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.)


Wydawnictwo Podatkowe GOFIN – wydawca czasopism, Gazety Podatkowej i serwisów internetowych dostarczających specjalistycznej wiedzy z zakresu podatków, rachunkowości, ubezpieczeń i prawa pracy.