eGospodarka.pl

eGospodarka.plPrawoPrawo gospodarcze › SN o ustanowieniu służebności przesyłu

SN o ustanowieniu służebności przesyłu

2011-02-24 11:12

Czy w sytuacji, gdy przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy ustanowienia służebności przesyłu, właścicielowi nieruchomości przysługuje roszczenie o jej ustanowienie? Powyższe pytanie zadane zostało Sądowi Najwyższemu (dalej "SN"), który postanowieniem z dnia 14 października 2010 r. odmówił podjęcia uchwały w tym zakresie (sygn. akt III CZP 66/10). Zanim jednak omówimy szerzej wskazane postanowienie, wyjaśnimy na czym polega "służebność przesyłu" oraz podstawowe zagadnienia z nią związane.

Przeczytaj także: Na czym polega służebność przesyłu?

Służebność przesyłu to prawo przysługujące przedsiębiorcy przesyłowemu (np. przedsiębiorstwu gazowemu lub wodociągowemu). Polega ono na tym, że przedsiębiorca ten może korzystać w oznaczonym zakresie z cudzej nieruchomości, na której znajdują się lub mają znajdować się stanowiące jego własność urządzenia przesyłowe (rury, linie wysokiego napięcia itp.), zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń. Prawo to określają przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm., dalej „k.c.”). Celem służebności przesyłu jest uregulowanie stosunków prawnych dotyczących urządzeń przesyłowych pomiędzy zainteresowanymi stronami: przedsiębiorcą i właścicielem nieruchomości, a także – pośrednio – ułatwienie procedury inwestycyjnej poprzez określenie charakteru i sposobu korzystania z cudzych gruntów.

Istotne znaczenie dla praktyki stosowania instytucji służebności przesyłu ma wskazane postanowienie, w którym SN odmówił podjęcia uchwały w przedmiocie odpowiedzi na następujące zagadnienie prawne: czy w sytuacji gdy przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy ustanowienia służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń przesyłowych, właścicielowi nieruchomości przysługuje roszczenie o jej ustanowienie oraz czy użyte w przepisach sformowanie "jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie przesyłu" dotyczy również sytuacji, w której do zawarcia takiej umowy nie doszło jedynie z uwagi na brak zgody przedsiębiorcy?

Powyższe zagadnienie prawne powstało w następstwie postępowania, w którym sąd niższej instancji oddalił postanowieniem wniosek o ustanowienie za wynagrodzeniem służebności przesyłu na rzecz pewnego przedsiębiorstwa, uzasadniając to brakiem podstawy do wystąpienia właściciela nieruchomości z roszczeniem o jej ustanowienie w sytuacji określonej w art. 3052 k.c.

Odmawiając odpowiedzi na postawione pytanie SN stwierdził, że w sprawie tej nie występują poważne wątpliwości prawne, a wykładnia art. 3052 k.c. nie powinna sprawiać trudności.

SN podkreślił bowiem, że co do zasady, ustanowienie służebności przesyłu powinno nastąpić przede wszystkim w drodze umowy. Jednak SN wskazał przy tym, że z wnioskiem o ustanowienie służebności przesyłu może wystąpić zarówno przedsiębiorca (gdy właściciel odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności), jak i właściciel nieruchomości (w razie odmowy przedsiębiorcy). Co więcej, właściciel nieruchomości może złożyć wniosek o ustanowienie służebności także wówczas, gdy jedyną przyczyną odmowy zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu jest spór z przedsiębiorcą co do wysokości wynagrodzenia.

Warto przy tym dodać, że ustanowienie służebności przesyłu (podobnie jak innych służebności) następuje na wniosek w postępowaniu nieprocesowym.

Podsumowując, wskazane postanowienie SN potwierdza, że na gruncie art. 3052 k.c. możliwe są dwa sposoby ustanowienia służebności przesyłu: podstawowy, tj. ustanowienie służebności w drodze umowy, jak również pomocniczy, znajdujący zastosowanie w przypadku braku zgody co do zawarcia umowy, tj. ustanowienie służebności w drodze orzeczenia sądu. Warto przy tym wskazać, że z wnioskiem o ustanowienie służebności przesyłu może wystąpić zarówno przedsiębiorca, jak i właściciel nieruchomości. Przy czym w przypadku tego drugiego możliwe jest to także wówczas, gdy jedyną przyczyną odmowy zawarcia umowy jest spór co do wysokości przysługującego mu wynagrodzenia.

Eksperci egospodarka.pl

1 1 1

Wpisz nazwę miasta, dla którego chcesz znaleźć jednostkę ZUS.

Wzory dokumentów

Bezpłatne wzory dokumentów i formularzy.
Wyszukaj i pobierz za darmo: