eGospodarka.pl

eGospodarka.plPrawoPrawo pracy › Dyskryminacja w pracy w orzecznictwie

Dyskryminacja w pracy w orzecznictwie

2014-01-09 11:42

Dyskryminacja w pracy w orzecznictwie

W polskim prawie obowiązuje zakaz dyskryminacji w pracy © Minerva Studio - Fotolia.com

W polskim prawie obowiązuje zakaz dyskryminacji w pracy, a inaczej mówiąc zastosowanie powinna znajdować zasada równego traktowania w zatrudnieniu. Takie wytyczne zostały zawarte nie tylko w art. 113 oraz rozdziale IIa kodeksu pracy, ale też na poziomie konstytucyjnym znalazły się odpowiednie uregulowania, a mianowicie w art. 32 i art. 33 Konstytucji RP.

Przeczytaj także: Równe traktowanie w zatrudnieniu

Biorąc jednak pod rozwagę przepisy prawa pracy, to pomimo iż wprost przewidują one, że jakakolwiek dyskryminacja w zatrudnieniu, bezpośrednia lub pośrednia, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także ze względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy – jest niedopuszczalna, to w praktyce niestety zdarzają się sytuację, w których ten zakaz ten jest łamany.

Z tego względu należałoby wiedzieć kiedy dochodzi do naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu. Niezmiernie pomocne przy ustalaniu tych granic są poglądy wyrażone w orzecznictwie.

Sąd Najwyższy w Uchwale 7 sędziów, z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt I PZP 4/08 podkreślił, że „zgodnie z art. 183a § 1 k.p. pracownicy powinni być równo traktowani bez względu na płeć, w tym w zakresie rozwiązania stosunku pracy.

Naruszenie zasady równego traktowania w rozumieniu art. 183a § 1 k.p. może przybrać postać dyskryminacji bezpośredniej lub dyskryminacji pośredniej. Stosownie do art. 183a § 3 k.p. dyskryminacja bezpośrednia polega na tym, że pracownik ze względu na swoją płeć był, jest lub mógłby być traktowany w porównywalnej sytuacji mniej korzystnie niż inni pracownicy. Natomiast dyskryminacja pośrednia ze względu na płeć w rozumieniu art. 18 3a § 4 k.p. polega na tym, że na skutek pozornie neutralnego postanowienia, zastosowanego kryterium lub podjętego działania u konkretnego pracodawcy występują dysproporcje w zakresie warunków rozwiązywania stosunku pracy na niekorzyść wszystkich lub znacznej liczby pracowników określonej płci, jeżeli dysproporcje te nie mogą być uzasadnione innymi obiektywnymi powodami.”

Dyskryminacja może mieć wielorakie podłoże, takie jak: płeć, wiek, rasa, religia, narodowość, orientacja seksualna i inne. Nie istnieje zamknięty katalog przyczyn dyskryminacji, ani też dziedzin pracy, których może ona dotyczyć.

W orzecznictwie wskazuje się na pewne przykłady dyskryminacji:
  1. Sąd Najwyższy w sprawie o sygnaturze II PK 14/07 zdefiniował, że „do naruszenia zasady równego traktowania pracowników i zasady niedyskryminacji w zatrudnieniu pracowników może dojść wtedy, gdy różnicowanie sytuacji pracowników wynika ze stosowania przez pracodawcę niedozwolonego kryterium, a więc w szczególności gdy dyferencjacja praw pracowniczych nie ma oparcia w odrębnościach związanych z ciążącymi na nich obowiązkami, sposobem ich wypełnienia i kwalifikacjami.”
  2. „Różnicowanie pracowników w zakresie wyznaczania im obowiązków z powodu wyglądu jest sprzeczne z zasadą równego traktowania w zatrudnieniu”, co potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 października 2007 r., sygn. akt I PK 24/07
  3. „Odbywanie aplikacji radcowskiej może być uznane za przyczynę dyskryminacji, gdy jest związane z osobą pracownika, a nie z jego pracą” – taki pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 stycznia 2013 r., sygn. akt I PK 164/12.
  4. Aby ustalić czy pracownicy są dyskryminowani pod względem płacowym należy uwzględnić także to, czy niektóre osoby korzystają np. z samochodu, mieszkania i telefonu służbowego. Wytyczne takie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt I PK 100/12.
  5. Nie można także akceptować stanowiska, że „nieobecność w pracy kobiety-pracownika spowodowana zagrożeniem ciąży, a następnie poronieniem i komplikacjami zdrowotnymi z tym związanymi, może stanowić usprawiedliwioną przyczynę wypowiedzenia jej umowy o pracę oraz uzasadniać odmowę przywrócenia do pracy ze względu na jego niecelowość”, ponieważ zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I PK 294/07 stanowi to naruszenie zasad dotyczących ochrony macierzyństwa, a nawet może być uznane za dyskryminację ze względu na płeć.
  6. Także orzecznictwo europejskie podaje liczne przykłady dyskryminacji, m.in. w wyroku Trybunału
Sprawiedliwości z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt C-54/07, w którym podkreślono, że „okoliczność, że pracodawca publicznie oświadcza, iż nie będzie zatrudniał pracowników o określonym pochodzeniu etnicznym lub rasowym, stanowi bezpośrednią dyskryminację przy zatrudnianiu(…), ponieważ takie deklaracje mogą poważnie zniechęcać określonych kandydatów do składania swoich kandydatur, a tym samym stanowić dla nich przeszkodę w dostępie do rynku pracy.

Przydatne linki:
- Kodeks pracy


Na marginesie wskazać należy, że w wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 29 kwietnia 1999 r., III AUa 49/99 Sąd wykluczył możliwość uznania, że umowa o pracę zawarta z kobietą w ciąży jest pozorna, ponieważ w jego ocenie prowadziłoby do wprowadzenia w praktyce zakazu zawierania umów o pracę z ciężarnymi. W efekcie takie postępowanie byłoby sprzeczne z zakazem jakiejkolwiek dyskryminacji w stosunkach pracy.

Oczywiście podkreślenia wymaga fakt, że każdy przypadek potencjalnej dyskryminacji w zatrudnieniu musi być badany indywidualnie, jednak stanowisko judykatury może być pomocne pod względem oceny stanu faktycznego i prawnego.

Skomentuj artykuł Opcja dostępna dla zalogowanych użytkowników - ZALOGUJ SIĘ / ZAREJESTRUJ SIĘ

Komentarze (1)

  • martynaa9126 / 2014-01-15 17:26:52

    Dyskryminacja w pracy jest bardzo ważnym tematem, gdyż każdy z nas może spotkać się w swojej karierze zawodowej z tym problemem. Mimo że dyskryminacja w pracy, w polskim prawie jest zabroniona zdarzają się sytuacje łamania tegoż prawa. Każdy pracodawca powinien równo traktować swoich pracowników jak i potencjalnych kandydatów na pracownika. Pracownicy mogą być dyskryminowani między innymi z powodu: płci, wieku, niepełnosprawności, poglądów religijnych, orientacji seksualnej czy też z powodu przynależności politycznej. Wymienione przeze mnie czynniki moim zdaniem są najczęstszą przyczyną dyskryminacji. Często również kobiety w ciąży doświadczają dyskryminacji w miejscu pracy. Jak wiadomo pracodawca nie może zwolnic kobiety w stanie błogosławionym, stan, w którym się znajduje nie upoważnia pracodawcy do zerwania umowy. Kobiety boją się w dzisiejszych czasach zakładać rodziny gdyż bardzo często nie jest to mile widziane przez pracodawców. Stają się dla nich mniej dyspozycyjne, co może powodować obniżenie efektywności pracy kobiety posiadającej dzieci a co za tym idzie spadek uznania firmy na rynku pracy. Jak wiadomo często pracodawcy dobro firmy stawiają ponad dobro pracownika, zapominając, że to dzięki ludziom ich firma prawidłowo funkcjonuje. W artykule jest również poruszony temat wyglądu, jako przyczyny dyskryminacji. Uważam, że wygląd nie świadczy o umiejętnościach i inteligencji. Nikt nie miał możliwości wyboru urody, dlatego wygląd nie powinien być przyczyną gorszego traktowania pracowników. Podział obowiązków pod względem aparycji jest niedopuszczalny. Pracodawca nie może osób „ładnych” przydzielać do pracy lżejszej, łatwiejszej i bardziej atrakcyjnej, a osoby „brzydkie” do ciężkiej i np. mniej płatnej.
    Po przeczytaniu artykułu myślę, że każdy zastanowi się czy sam nie doświadczył dyskryminacji lub czy przypadkiem nie był jej świadkiem. Możemy sobie nie zdawać sprawy, że niektóre sytuacje w firmie, w której pracujemy, mogą podlegać dyskryminacji.
    Martyna Różańska
    odpowiedz ] [ cytuj ]

DODAJ SWÓJ KOMENTARZ

Eksperci egospodarka.pl

1 1 1

Wpisz nazwę miasta, dla którego chcesz znaleźć jednostkę ZUS.

Wzory dokumentów

Bezpłatne wzory dokumentów i formularzy.
Wyszukaj i pobierz za darmo: