Postępowanie upadłościowe: zgromadzenie i rada wierzycieli

Przeczytaj także: Kim jest wierzyciel i jakie są jego prawa?

W postępowaniu obejmującym likwidację majątku upadłego zezwolenia rady wierzycieli wymagają następujące czynności:

• dalsze prowadzenie przedsiębiorstwa przez syndyka, jeżeli ma trwać dłużej niż trzy miesiące od dnia ogłoszenia upadłości;
• odstąpienie od sprzedaży przedsiębiorstwa jako całości;
• sprzedaż praw i wierzytelności;
• zaciąganie pożyczek lub kredytów oraz obciążenie majątku upadłego ograniczonymi prawami rzeczowymi;
• wykonanie umowy wzajemnej zawartej przez upadłego albo odstąpienie od takiej umowy oraz wykonanie lub odstąpienie od umowy zawartej przez upadłego;
• uznanie, zrzeczenie się i zawarcie ugody, co do roszczeń spornych oraz poddanie sporu rozstrzygnięciu sądu polubownego.

Natomiast w postępowaniu z możliwością zawarcia układu zezwolenia rady wierzycieli wymagają następujące czynności:

• obciążenie przez upadłego albo zarządcę składników masy upadłości hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym i hipoteką morską w celu zabezpieczenia wierzytelności nieobjętej układem;
• obciążenie przez zarządcę składników masy innymi prawami;
• zaciąganie przez zarządcę kredytów i pożyczek.

Od powyższych wymogów przewidziany jest wyjątek. Mianowicie, jeżeli czynność musi być dokonana niezwłocznie i dotyczy wartości nieprzewyższającej dziesięciu tysięcy złotych, syndyk, nadzorca sądowy albo zarządca może ją wykonać bez zezwolenia rady.

Oczywiście uchwały rady wierzycieli poddane są kontroli sędziego-komisarza, który może w terminie tygodnia od dnia przedłożenia mu odpisu protokołu uchylić uchwałę rady wierzycieli, jeżeli uchwała jest sprzeczna z prawem albo narusza dobre obyczaje. Na postanowienie sędziego-komisarza służy zażalenie.

Uczestnictwo w radzie wierzycieli niesie ze sobą nie tylko uprawnienia, ale także odpowiedzialność, bowiem członek rady wierzycieli odpowiada za szkodę wynikłą z nienależytego pełnienia obowiązków. W praktyce sytuacje pociągnięcia członka rady wierzycieli nie występują, bowiem bieżąca kontrola działania rady wierzycieli przez sędziego-komisarza uniemożliwia poszczególnym członkom zaniedbywanie swich obowiązków.

Rada wierzycieli korzysta z części uprawnień w postępowaniu upadłościowym, które w przypadku jej niepowołania wykonuje sędzia-komisarz. W sytuacji, gdy postępowanie upadłościowe dotyczy dużego przedsiębiorstwa i skomplikowanej sytuacji prawnej upadłego, ustanowienie rady wierzycieli daje wierzycielom niezbędny wgląd w proces likwidacji majątku upadłego i w działania organów postępowania, które mają służyć zaspokojeniu wierzycieli. W ten sposób wierzyciele mogą monitorować stan postępowania i ew. interweniować, jeżeli uznają, że ich interesy nie są wystarczająco sumiennie realizowane.

Powyższe uprawnienia nie muszą być przez wierzycieli w pełni realizowane w postępowaniu upadłościowym i w praktyce elementy związane ze zgromadzeniem wierzycieli oraz radą wierzycieli rzadko występują w postępowaniach upadłościowych (z pominięciem zgromadzenia wierzycieli, które zwoływane jest w celu głosowania nad układem w upadłości układowej). Jednak przedsiębiorcy powinni być świadomi przysługujących im uprawnień, by móc podejmować decyzje o ich realizacji w postępowaniu upadłościowym. Uprawnienia te są bowiem użytecznymi narzędziami polskiego postępowania upadłościowego, które, jeżeli wykorzystane prawidłowo, mogą przynieść znaczącą korzyść wierzycielom.

Czytaj także: Uprawnienia wierzyciela w postępowaniu upadłościowym