Zablokowane konto freelancera. Unijna dyrektywa ogranicza decyzje algorytmów

Przeczytaj także: AI tworzy nowe zawody: już nie copywriter tylko prompt engineer

Dla freelancera zablokowane konto na platformie może oznaczać utratę nie tylko dostępu do serwisu, lecz także do klientów i kolejnych zleceń. Gdy konto jest narzędziem pracy, taka decyzja może mieć bezpośredni wymiar ekonomiczny.

Unijna dyrektywa 2024/2831 stawia tu granicę automatyzacji: decyzję o ograniczeniu, zawieszeniu lub usunięciu konta osoby wykonującej pracę za pośrednictwem platformy ma podejmować człowiek. Polska ma wdrożyć dyrektywę do 2 grudnia 2026 r.

Konto może być częścią warsztatu pracy

W przypadku osoby, która za pośrednictwem platformy zdobywa klientów i wykonuje odpłatne zlecenia, konto pełni inną funkcję niż zwykły profil w serwisie internetowym. Może gromadzić historię współpracy, opinie i informacje ważne przy pozyskiwaniu kolejnych projektów.

Dlatego decyzja o jego ograniczeniu czy usunięciu może mieć wymiar ekonomiczny. Nie chodzi wyłącznie o dostęp do funkcji platformy, lecz również o możliwość kontynuowania pracy za jej pośrednictwem.

W cyfrowej gospodarce konto może być dla specjalisty częścią jego warsztatu pracy. Jeżeli jego zamknięcie ogranicza dostęp do klientów i kolejnych zleceń, taka decyzja ma realne znaczenie ekonomiczne. Człowiek powinien móc zrozumieć podstawę takiej decyzji i wiedzieć, jakie ma możliwości reakcji — mówi Valentyn Ziuzin, prezes zarządu Freelancehunt.

Algorytm może pomagać. Ostateczna decyzja pozostaje po stronie człowieka

Dyrektywa nie zakłada rezygnacji z automatyzacji. Systemy mogą analizować dane, wykrywać nieprawidłowości i wspierać podejmowanie decyzji. Art. 10 ust. 5 wyznacza jednak granicę w przypadku rozstrzygnięć o najpoważniejszych skutkach dla osoby wykonującej pracę za pośrednictwem platformy.

Automatyzacja jest potrzebna, ale nie powinna automatyzować odpowiedzialności. System może wykryć ryzyko czy wskazać naruszenie, ale jeżeli decyzja może ograniczyć człowiekowi dostęp do konta, klientów i zleceń, potrzebna jest osoba, która bierze za nią odpowiedzialność. Algorytm może wspierać decyzję, ale nie powinien być jej ostatnią instancją — mówi Oleg Topchiy, założyciel Freelancehunt.

Nie tylko decyzja. Także prawo do wyjaśnienia

Osobne zasady określa art. 11 dyrektywy. Dotyczy on decyzji podjętych lub wspieranych przez zautomatyzowany system decyzyjny.

Co do zasady osoba wykonująca pracę za pośrednictwem platformy ma mieć możliwość uzyskania bez zbędnej zwłoki ustnego lub pisemnego wyjaśnienia takiej decyzji. Wyjaśnienie powinno być przedstawione w sposób przejrzysty i zrozumiały. Platforma ma również umożliwić kontakt z wyznaczoną osobą posiadającą kompetencje i uprawnienia potrzebne do omówienia faktów, okoliczności oraz powodów rozstrzygnięcia.

W przypadku decyzji podjętych lub wspieranych przez zautomatyzowany system decyzyjny, dotyczących m.in. ograniczenia, zawieszenia lub usunięcia konta, pisemne uzasadnienie ma zostać przekazane bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w dniu, w którym decyzja staje się skuteczna.

Zasada obejmuje również m.in. odmowę wypłaty wynagrodzenia za wykonaną pracę, decyzje dotyczące statusu umownego oraz rozstrzygnięcia wpływające na zasadnicze elementy stosunku pracy lub innej relacji umownej.

Decyzję będzie można zakwestionować

Art. 11 przewiduje również możliwość zwrócenia się do platformy o weryfikację objętej nim decyzji. Platforma ma udzielić odpowiednio uzasadnionej odpowiedzi bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu dwóch tygodni od otrzymania wniosku.

Jeżeli decyzja narusza prawa danej osoby, dyrektywa przewiduje jej korektę bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w ciągu dwóch tygodni od jej podjęcia. Jeżeli korekta nie jest możliwa, platforma ma zaoferować odpowiednią rekompensatę za poniesioną szkodę. Powinna również podjąć działania potrzebne do ograniczenia ryzyka podobnych decyzji w przyszłości.

To istotne rozróżnienie: art. 10 ust. 5 określa, które najpoważniejsze decyzje mają być podejmowane przez człowieka, natomiast art. 11 reguluje wyjaśnianie i weryfikowanie decyzji podjętych lub wspieranych przez system zautomatyzowany.

Ważny wyjątek dla użytkowników biznesowych

Zakres art. 11 nie jest jednak nieograniczony. Przepis ten nie ma zastosowania do osób wykonujących pracę za pośrednictwem platformy, które są jednocześnie "użytkownikami biznesowymi" w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia UE 2019/1150.

To, czy konkretna osoba spełnia tę definicję, zależy od charakteru jej działalności i relacji z platformą.

Wyłączenie zostało przewidziane w art. 11. Art. 10 ust. 5, nakazujący udział człowieka przy wskazanych w nim decyzjach o najpoważniejszych skutkach, nie zawiera analogicznego wyjątku.

Rozróżnienie ma szczególne znaczenie na rynku freelancerskim, gdzie osoby korzystające z platform mogą działać w różnych modelach prawnych i biznesowych.

Polska ma czas do 2 grudnia 2026 r.

Państwa członkowskie mają wprowadzić przepisy niezbędne do wykonania Dyrektywy 2024/2831 do 2 grudnia 2026 r.

11 marca 2026 r. sejmowa Komisja Gospodarki i Rozwoju zajmowała się informacją na temat transpozycji dyrektywy do polskiego systemu prawnego.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej informowało wówczas o zaawansowanych pracach analitycznych i legislacyjnych oraz przygotowywaniu odrębnej ustawy. Harmonogram prac rządowych miał być uzależniony m.in. od wyników dialogu partnerów społecznych.

8 kwietnia 2026 r. wdrożenie dyrektywy było również przedmiotem prac Zespołu ds. prawa pracy Rady Dialogu Społecznego.

Do czasu przyjęcia krajowych przepisów trzeba więc wyraźnie rozróżniać treść samej dyrektywy od ostatecznego sposobu jej wdrożenia w Polsce.

Jedno z założeń europejskiej regulacji jest jednak jasno sformułowane: gdy chodzi o ograniczenie, zawieszenie lub usunięcie konta osoby wykonującej pracę za pośrednictwem platformy albo inne decyzje powodujące równoważną szkodę, ostatecznego rozstrzygnięcia nie pozostawia się wyłącznie technologii - ma je podejmować człowiek.