Wyrok TSUE: Zwierzęta w samolocie traktowane jak bagaż. Co to oznacza w praktyce?

Przeczytaj także: Pies na pokładzie. 10 zasad transportu zwierząt samolotem

Zwierzę jako „bagaż” – co to znaczy

W prawie lotniczym pojęcie „bagażu” ma znaczenie techniczne. Obejmuje wszystkie przedmioty przekazane do przewozu, w tym zwierzęta przewożone w transporterach lub klatkach i formalnie przyjęte przez linie lotnicze.

Oznacza to w praktyce, że:

• linia lotnicza odpowiada za zwierzę jak za każdą inną rzecz przewożoną w samolocie,
• w przypadku zaginięcia lub śmierci zwierzęcia obowiązuje standardowy limit odszkodowania dla bagażu – około 1300 euro (1131 jednostek SDR, czyli 1578 euro),
• wyższe odszkodowanie można uzyskać wyłącznie wtedy, gdy przed lotem zgłosi się wartość przewożonego „bagażu” i uiści dodatkową opłatę.

W świetle prawa zwierzę nie jest więc pasażerem, lecz przedmiotem przewożonym, niezależnie od więzi emocjonalnej z właścicielem.

Sprawa psa Mony

Sprawa, która doprowadziła do wyroku TSUE, rozpoczęła się w 2019 roku na lotnisku w Buenos Aires. Pies o imieniu Mona uciekł podczas załadunku na pokład samolotu Iberia Airlines i nigdy nie został odnaleziony. Właścicielka domagała się odszkodowania w wysokości 5 tysięcy euro.

Iberia przyznała się do zagubienia zwierzęcia, ale wskazała, że jej odpowiedzialność ogranicza się do zasad dotyczących zagubionego bagażu, określonych w Konwencji Montrealskiej. Hiszpański sąd zwrócił się do TSUE o interpretację przepisów.

Trybunał orzekł, że zwierzę traktowane jest jako bagaż, a nie pasażer. W praktyce oznacza to, że linia lotnicza odpowiada tylko w granicach standardowego limitu odszkodowania. W przypadku Mony właścicielka otrzymała 1578 euro, ponieważ nie złożyła deklaracji wartości przewożonego „bagażu”.

TSUE zaznaczył przy tym, że ochrona zwierząt jako cel wspólnotowy nie zmienia zasad odpowiedzialności przewoźnika. Konwencja Montrealska reguluje przewóz pasażerów, bagażu i ładunku, ale nie przewiduje osobnej kategorii dla zwierząt.

Jak prawo interpretuje utratę zwierzęcia

Zdaniem Davida Janoszki, prawnika i eksperta ds. praw pasażerów z AirCashBack, wyrok TSUE nie jest zaskakujący. Trybunał potwierdził to, co wcześniej wynikało z przepisów – zwierzęta, poza wyjątkami, traktowane są przedmiotowo. Przy przewozie stosuje się przepisy dotyczące bagażu i odpowiedzialności linii lotniczej wynikające z Konwencji Montrealskiej. Oznacza to, że w razie zagubienia powstaje obowiązek naprawienia szkody, ale w granicach limitu odszkodowania. Zwierzę traktowane jest jak rzecz.

Ekspert dodaje, że wciąż niejasna pozostaje kwestia zadośćuczynienia za cierpienie emocjonalne. Polskie prawo nie przewiduje odszkodowania za utratę pupila, choć zdarzają się wyroki przyznające odszkodowanie za naruszenie zdrowia psychicznego właściciela po śmierci zwierzęcia.

Zasady przewozu zwierząt

Większość linii lotniczych stosuje podobne reguły:

• Zwierzę musi być zdrowe, zaszczepione i posiadać wymagane dokumenty.
• Może podróżować w kabinie (z transporterem do około 8–10 kg) lub w luku bagażowym.
• Transporter powinien pozwalać zwierzęciu na stanie, obrót i wygodne leżenie.
• Przewóz wymaga wcześniejszej rezerwacji.
• Niektóre rasy, np. brachycefaliczne (mopsy, buldogi), nie mogą lecieć w luku bagażowym.

Przykłady zasad w wybranych liniach:

• LOT Polish Airlines – w kabinie do 8 kg, transporter do 55 × 40 × 20 cm; większe zwierzęta w luku.
• KLM – w kabinie do 8 kg; w luku po wcześniejszym zgłoszeniu, niektóre rasy wyłączone.
• Finnair – w kabinie do 8 kg; w luku do 75 kg z klatką.
• Lufthansa – w kabinie do 8 kg; w luku specjalne przestrzenie dla większych zwierząt.
• Air France – w kabinie do 8 kg; większe w luku lub cargo.
• Wizzair – tylko w kabinie do 10 kg łącznie z transporterem; transporter pod siedzeniem pasażera; brak przewozu w luku.
• Ryanair – przewóz dopuszczalny tylko jako zwierzęta pomocnicze w kabinie; zwierzęta towarzyszące w luku nie są akceptowane.

Przygotowanie do podróży

Przed lotem warto zgłosić przewóz zwierzęcia przy rezerwacji biletu, przygotować wszystkie dokumenty weterynaryjne i paszport pupila oraz oznakować transporter. Dodatkowe ubezpieczenie obejmujące zwierzę może być pomocne, zwłaszcza przy długich lotach.

Wyrok TSUE jednoznacznie pokazuje, że w świetle prawa zwierzę przewożone samolotem traktowane jest jak bagaż. Linie lotnicze nie mają obowiązku wypłacania wyższego odszkodowania za jego utratę, chyba że właściciel zgłosi wartość przewożonego pupila lub wykupi dodatkowe ubezpieczenie.

Dla prawa zwierzę to przedmiot, dla właściciela – często członek rodziny. W lotniczych przepisach obowiązuje jednak litera prawa, nie emocje.