Spółki kapitałowe: zakaz pełnienia funkcji

Przeczytaj także: Spółki kapitałowe: zakaz pełnienia funkcji cz. II

Niektórzy postulują, aby „rozciągnąć” działanie zakazu także na członków zarządu spółki partnerskiej czy likwidatorów spółek osobowych. Moim zdaniem art. 18 § 2 k.s.h. celowo został przez legislatora umieszczony w dziale k.s.h. zatytułowanym „Spółki kapitałowe”, w związku z czym dotyczy tylko i wyłącznie spółki z o.o. i spółki akcyjnej.

Zakaz ustaje z upływem piątego roku od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego, jednakże nie może zakończyć się wcześniej niż z upływem trzech lat od dnia zakończenia okresu odbywania kary. Osoba skazana, na jej wniosek, może zostać zwolniona z zakazu lub zakaz ten może zostać skrócony – w drodze postanowienia sądu.

Jakkolwiek w języku potocznym słowo „zakaz” oznacza ni mniej ni więcej tyle, że pewne zachowanie czy stan rzeczy nie są dozwolone czy też dopuszczalne, o tyle określenie prawnych skutków zakazu z art. 18 § 2 k.s.h. wywołuje do dziś liczne kontrowersje. Dominujący (i wg mnie trafny) w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym pogląd dot. prawnych skutków naruszenia przez konkretną osobę zakazu jest następujący:

1. powołanie osoby uprzednio prawomocnie skazanej wyrokiem sądu za przestępstwa określone w art. 18 § 2 k.s.h. na funkcje w tym przepisie wskazane jest nieważne;
2. prawomocne skazanie wyrokiem sądu za przestępstwa określone w art. 18 § 2 k.s.h. osoby już pełniącej funkcje w tym przepisie wskazane powoduje wygaśnięcie mandatu – w chwili uprawomocnienia wyroku skazującego;
3. uczestnictwo osób dotkniętych zakazem z art. 18 § 2 k.s.h. w posiedzeniach organów spółki należy uznać za niebyłe, z tymże jeżeli nie narusza to przyjętych zasad podejmowania uchwał (większości głosów oraz kworum) – uchwały te są ważne.

Reasumując, osoba skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa wymienione w art. 18 § 2 k.s.h. de facto nie jest i nie może być w czasie trwania zakazu piastunem organu spółki kapitałowej ani jej likwidatorem. Czy to oznacza, że umowy zawierane ze spółką, w imieniu której jako członek zarządu działała osoba dotknięta zakazem, są nieważne lub nieistniejące? Odpowiedź na to pytanie znajdą Państwo w części II mojego artykułu.