Wyjątkiem od zasady, że każda godzina przepracowana ponad 8 godzin na dobę, jest godziną nadliczbową, jest system równoważnego czasu pracy. Dopuszcza on, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją, przedłużenie dobowej normy czasu pracy nawet do 12 godzin. Musi być ona zrównoważony w innym dniu lub dniach, w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 1 miesiąca (art. 135§1 KP). W dniu, w którym, zgodnie z obowiązującym u pracodawcy rozkładem czasu pracy, norma dobowa będzie wydłużona, godziną nadliczbową będzie dopiero godzina przepracowana ponad tę wydłużoną normę.

Przykład:
Załóżmy, że u pracodawcy obowiązuje równoważny system czasu pracy, w którym pracownik jednego dnia w tygodniu pracuje 12 godzin. Przyjęty u tego pracodawcy okres rozliczeniowy to 1 tydzień. W takiej sytuacji tygodniowy rozkład czasu pracy może wyglądać następująco:

PN - 8 h
WT - 12 h
ŚR - 8 h
CZ - 6 h
PT - 6 h

Liczba godzin w tygodniu = 40 h

W przedstawionej sytuacji, nie wystąpiły godziny nadliczbowe, ponieważ, mimo iż pracownik jednego dnia pracował aż 12 godzin, to w ciągu przyjętego okresu rozliczeniowego (1 tydzień) na dzień przypadało przeciętnie 8 godzin pracy. Godziną nadliczbową we wtorek byłaby dopiero 13 godzina pracy.

W przypadku osób zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy, obowiązują te same normy czasu pracy. Oznacza to, że w przypadku pana Piotra, który pracuje na pół etatu (cztery godziny dziennie), pierwszą godziną nadliczbową będzie i tak dopiero 9 godzina pracy. Godziny od 5 do 8 będą godzinami ponadwymiarowymi.

Kodeks pracy, w art. 151§5, zobowiązuje pracodawcę i pracownika do tego, żeby w umowie o pracę ustalili dopuszczalną liczbę godzin pracy ponad określony w umowie wymiar czasu pracy pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy, których przekroczenie uprawnia pracownika, oprócz normalnego wynagrodzenia, do dodatku równoważnego dodatkowi za pracę w godzinach nadliczbowych.

Przykład:
Załóżmy, że pan Piotr ustalił ze swoim pracodawcą, że wspomniany dodatek będzie mu przysługiwał od 7 godziny pracy. W takiej sytuacji, jego wynagrodzenie za poszczególne godziny pracy będzie się kształtowało następująco:

Kliknij aby powiększyć

Autor: Paulina Gajewska