Jeszcze kilkanaście lat temu rachunki domowe można było opłacać praktycznie tylko w oddziałach Poczty Polskiej lub agencjach Banku PKO BP. Obsługę płatności oferowały również banki komercyjne, jednak ze względu na wysokie prowizje ich usługi nie były opłacalne dla klientów. Od tego czasu pojawiło się wiele innych metod opłacania należności. W 2002 roku zaczęły powstawać tzw. okienka kasowe – pośredniczące w przekazywaniu opłat gotówkowych. Przyjmują one od klientów środki pieniężne, wpłacają zebraną gotówkę na swoje konta, a następnie za pomocą polecenia przelewu przekazują je na właściwe rachunki bankowe. W punktach kasowych można opłacać rachunki m.in. za telefon, gaz, prąd, wodę, uregulować ratę kredytu, a nawet doładować telefon komórkowy.

Jak wynika z badań zleconych TNS OBOP przez UOKiK z usług tego typu punktów finansowych korzysta 21 proc. Polaków – z czego 8 proc. płaci rachunki w placówkach zlokalizowanych w supermarketach. Choć największą popularnością cieszy się w dalszym ciągu regulowanie rachunków za pośrednictwem poczty (wskazanej przez 67 proc. badanych), to okienka kasowe kuszą klientów przede wszystkim niższą prowizją od transakcji.

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uważnie przygląda się temu rynkowi. W 2010 roku powstał Raport z badania konkurencji na rynku pośredników opłat gotówkowych. Badaniem UOKiK objęto przedsiębiorców prowadzących sieci punktów przyjmowania opłat, banki komercyjne i spółdzielcze oraz Pocztę Polską. Jak wynika z raportu istnienie okienek kasowych należy ocenić pozytywnie. Dzięki ich powstaniu konsumenci zyskali dodatkowy sposób opłacania rachunków, a przedsiębiorcy działający wcześniej na rynku zostali zmuszeni do obniżenia prowizji za płatności. Nie bez znaczenia jest również oszczędność czasu – płacić możemy np. podczas zakupów w sklepie lub w przy okazji tankowania samochodu.

Dokonywanie opłat w okienkach kasowych może nieść za sobą również ryzyko. Przede wszystkim dlatego, że ich działalność – w przeciwieństwie do punktów prowadzonych przez banki lub Pocztę Polską – nie jest uregulowana szczegółowymi przepisami.

UOKiK przypomina zasady, na jakich działają punkty kasowe i radzi jak bezpiecznie dokonywać płatności w takich placówkach:

• pamiętajmy, że wpłata pieniędzy pośrednikowi nie oznacza automatycznego przekazania pieniędzy na rachunek odbiorcy – np. zakładu energetycznego czy banku. Rachunek uznawany jest za opłacony dopiero wówczas, gdy przelew trafi na konto wierzyciela;
• powierzając agencji finansowej przekazanie pieniędzy wystawcy rachunku, konsumenci robią to na własną odpowiedzialność. Za brak wpłaty w terminie odpowiada tylko i wyłącznie klient i może zostać obciążony odsetkami naliczonymi za zwłokę w regulowaniu zobowiązań;
• przed skorzystaniem z pośrednictwa punktów kasowych należy zapoznać się z regulaminem świadczenia przez nie usług – przede wszystkim ustalić, po jakim czasie nasze pieniądze trafią na właściwe rachunki oraz jaka jest procedura reklamacyjna, w przypadku opóźnionych wpłat na docelowe konto;
• jeżeli zwłoka wynika z winy przedsiębiorcy możemy domagać się zwrotu zapłaconej kwoty i dodatkowych opłat, jakie ponieśliśmy w związku z nienależytym wykonaniem zobowiązania. Jeśli natomiast pośrednik dopuści się oszustwa, powinniśmy zawiadomić o tym fakcie organy ścigania.

Obecnie w Ministerstwie Finansów trwają prace nad implementacją unijnej dyrektywy o usługach płatniczych w ramach rynku wewnętrznego. Ma ona na celu uporządkowanie zasad prawnych w zakresie świadczenia usług płatniczych we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Zakłada m.in., że podmiot prowadzący pośrednictwo w przekazywaniu pieniędzy na rachunki bankowe będzie musiał posiadać odpowiedni kapitał, który nie będzie mógł być w żadnym momencie niższy niż 20 tys. euro. Instytucje płatnicze mają podlegać organowi nadzoru (w Polsce będzie to Komisja Nadzoru Finansowego), który będzie mógł m.in. wydawać i cofać zezwolenia na świadczenie usług, a także nakładać kary pieniężne. Lista pośredników, którzy posiadają lub stracili zezwolenie, ma być publicznie dostępna. Ponadto odpowiedzialność za prawidłowe wykonanie transakcji płatniczej ponosić będzie dostawca usług płatniczych.

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przypomina konsumentom, że w przypadku indywidualnego sporu z przedsiębiorcą mogą skorzystać z pomocy miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów. Bezpłatne porady udzielane są również przez Stowarzyszenie Konsumentów Polskich pod numerem telefonu 0 800 800 008. Poradnictwo konsumenckie w Polsce jest finansowane między innymi z budżetu UOKiK.