Przypomnijmy, zgodnie z art. 4 ust. 1-2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123 poz. 776), do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Umiarkowany stopień niepełnosprawności odnosi się natomiast do osób z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolnych do pracy albo zdolnych do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagających czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.

Z powyższego wynika zatem, że osoby o umiarkowanym i znacznym stopniu niepełnosprawności zasadniczo powinny być zatrudniane tylko przez zakłady pracy chronionej. Zaliczenie do tych stopni niepełnosprawności nie wyklucza jednak możliwości zatrudnienia niepełnosprawnego u pracodawcy funkcjonującego na tzw. otwartym rynku pracy. Szef, który decyduje się na zatrudnienie osoby niepełnosprawnej, musi jednak spełnić narzucone przez ustawodawcę wymogi.

Jeszcze do niedawna możliwość zatrudnienia osoby ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności występowała jedynie w przypadkach:

• uzyskania pozytywnej opinii Państwowej Inspekcji Pracy o przystosowaniu stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej,
• zatrudnienia niepełnosprawnego w formie telepracy.

Obecnie jest nieco inaczej. Otóż, zgodnie z modyfikacjami wprowadzonymi ustawą z 8 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 40, poz. 223), od 31 marca 2010 r. pracodawca nie musi już starać się o przychylną opinię PIP na temat przystosowania stanowiska pracy do potrzeb zatrudnianego niepełnosprawnego. Wprawdzie konieczność dostosowania stanowiska istnieje nadal, ale rola Państwowej Inspekcji sprowadza się już tylko do sprawowania kontroli nad poprawnym wypełnieniem tego obowiązku przez zatrudniającego.

A zatem, wspomniany we wstępie szef, zatrudniając osoby legitymujące się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, nie musi współdziałać z Państwową Inspekcją Pracy. Wystarczy jedynie, aby odpowiednio przystosował stanowiska pracy, na których zatrudnieni będą pełnić obowiązki wynikające ze stosunku pracy.

Warto też przypomnieć, że pracodawca, który zatrudnia- przez okres co najmniej 36 miesięcy- osoby niepełnosprawne, ma szansę na zwrot niektórych kosztów ze środków PFRON i to bez względu na to czy posiada status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej, czy też nie. Podkreślenia wymaga jednak, że przez „niektóre koszty” rozumie się tylko i wyłącznie te, które zostały wymienione w art. 26 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.