Obowiązek poddania pracownika kontrolnym badaniom lekarskim wynika z przepisu art. 229 § 2 K.p. Przesłanką, która sprawia, że takie badania stają się niezbędne, jest powrót zatrudnionego do firmy po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą. Celem kontroli lekarskiej jest ustalenie, czy rekonwalescent jest zdolny do podjęcia obowiązków zawodowych na dotychczas zajmowanym stanowisku.

Zgodnie ze stanowiskiem SN wyrażonym w wyroku z 2 czerwca 2000 r. (I PKN 685/99, OSNAPiUS 2001, Nr 23, poz. 689), pracowniczy obowiązek poddania się kontrolnemu badaniu lekarskiemu określonemu w art. 229 § 2 KP powstaje wówczas, gdy warunkująca go niezdolność do pracy wskutek choroby trwającej ponad 30 dni została orzeczona po badaniu przeprowadzonym zgodnie z prawem i zasadami etyki lekarskiej.

Podkreślenia wymaga również, że zatrudniony stawiający się do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności nie jest zobligowany do dostarczenia pracodawcy orzeczenia lekarskiego o zdolności do pracy (por. wyrok SN z 21 czerwca 2005 r., II PK 319/2004, OSNP 2006, Nr 3-4, poz. 49). Skierowanie go na badania kontrolne spoczywa tylko i wyłącznie na barkach pracodawcy (§ 4 ust. 1 w związku z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MZiOS z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzenia badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy, Dz. U. Nr 69, poz. 332 ze zm.).

Niezwykle ważne, jeżeli nie najważniejsze, jest jednak to, że szef nie może dopuścić do pracy podwładnego, który nie legitymuje się aktualnym orzeczeniem lekarskim potwierdzającym brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku (art. 229 § 4 K.p.). Jeżeli zatem pracownik po przedłużającej się chorobie wraca do pracy, to kwestią priorytetową staje się skierowanie go na badania kontrolne.

Żadne szczególne okoliczności (np. natłok zleceń) nie zwalniają pracodawcy z obowiązku skierowania pracownika do gabinetu lekarskiego- poddanie go badaniom kontrolnym jest bezwzględnie wymagane. Brak orzeczenia stwierdzającego zdolność do wykonywania obowiązków przesądza o niemożliwości dopuszczenia pracownika do pracy. Niedopuszczalne jest zatem, aby badania kontrolne zostały odłożone „na potem”.