1. ZFŚS, co do zasady, tworzą pracodawcy posiadający co najmniej 20 etatów na dzień 1 stycznia oraz tzw. sfera budżetowa
Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, zgodnie z przepisami ustawy o ZFŚS, tworzą:

• pracodawcy prowadzący samodzielną gospodarkę finansową (w formie spółek, przedsiębiorstw, samodzielnych zakładów opieki zdrowotnej, spółdzielni, stowarzyszeń, itp.), zatrudniający na dzień 1 stycznia danego roku co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, którzy w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie wynagradzania nie zrezygnowali z tworzenia funduszu,
• jednostki budżetowe i ich gospodarstwa pomocnicze oraz zakłady budżetowe – bez względu na liczbę zatrudnianych pracowników,
• pracodawcy prowadzący samodzielną gospodarkę finansową i zatrudniający na dzień 1 stycznia danego roku mniej niż 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, którzy nie wypłacają świadczeń urlopowych i zdecydowali o tworzeniu funduszu.

Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych jest tworzony z corocznego odpisu podstawowego naliczanego w stosunku do przeciętnej, planowanej na początku roku, średniorocznej liczby zatrudnionych u pracodawcy w przeliczeniu na pełne etaty, skorygowanej w końcu roku – do faktycznego (wykonanego) średniorocznego zatrudnienia.

2. Od 15 stycznia 2009 praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze – w rozumieniu ustawy o emerytach pomostowych!

Dnia 15 stycznia 2009 r. znowelizowany został art. 5 ust. 3 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, przewidujący podwyższony – w stosunku do powszechnie obowiązującego - 50% wskaźnik odpisu na fundusz na pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze. Dotychczas odpis w wysokości 50% był naliczany na pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnie uciążliwych. Jednak od 15 stycznia 2009 r. wskaźnik ten może być stosowany jedynie w stosunku do pracowników którzy wykonują prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów o emeryturach pomostowych. Chodzi tutaj o rodzaje prac, których wykonywanie po 1 stycznia 2009 r. uprawnia do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę, według zasad określonych w ustawie z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.

Przy kwalifikowaniu pracowników, jako wykonujących prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze - także w celu naliczenia podwyższonego odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych - mają zastosowanie definicje tych prac zawarte w ustawie o emeryturach pomostowych (wykazy prac zawarte w załącznikach nr 1 i nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych). Ponadto, do prac w szczególnych warunkach uprawniających do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, a więc także do naliczania podwyższonego odpisu na ZFŚS, należy zaliczyć prace górnicze wymienione w odrębnych przepisach (art. 50c ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych).