Zwolnienia lekarskie ma umożliwić pracownikowi powrót do zdrowia i pełni sił. Może być także wydawane w celu sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Praktyka pokazuje jednak, że niejednokrotnie „chorzy” pożytkują czas wolny w sposób zupełnie odmienny niż zalecił to lekarz. Dlatego też ustawodawca zezwala pracodawcy kontrolować, w jaki sposób jego podwładny wykorzystuje zwolnienie. Mniejsze zakłady pracy mogą przeprowadzić taką weryfikację za pośrednictwem ZUS. W większych firmach (zgłaszających do ubezpieczenia chorobowego ponad 20 osób) szef może przystąpić do kontroli samodzielnie.

Uprawnienia pracodawcy w zakresie kontroli pracowników przebywających na zwolnieniu lekarskim statuuje rozporządzenie MPiPS z 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich, dalej: „rozporządzenie”.

Szef zbada zaświadczenie…

Przedstawione przez pracownika zwolnienie podlega kontroli formalnej, podczas której szef sprawdza, czy (§ 2 rozporządzenia):

• nie jest sfałszowane,
• zostało wydane zgodnie z przepisami w sprawie zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich.

Pracodawca kontroluje więc, czy jest ono oryginalne- wypłata zasiłku nie może nastąpić w oparciu o kopię zaświadczenia- oraz czy nie nosi śladów, które świadczyłyby o tym, że zostało podrobione. Jeżeli ma wątpliwości co do prawdziwości zaświadczenia, występuje o wyjaśnienie sprawy do lekarza, który je wystawił (§ 3 rozporządzenia).

Kolejnym krokiem jest sprawdzenie, czy zaświadczenie jest prawidłowo wypełnione. Jeżeli zdarzy się, że zawiera błędy lub brakuje na nim niezbędnych danych (np. numeru PESEL pracownika), należy zwrócić je pracownikowi w celu uzupełnienia bądź zgłosić się wprost do lekarza, aby je uzupełnił lub skorygował. Co ważne, nie ma konieczności żeby poprawek dokonywał lekarz, który wystawił zwolnienie- równie dobrze może to zrobić inny lekarz pracujący w tym samym zakładzie opieki zdrowotnej.

O kontrolę zgodności zwolnienia z regulacjami dotyczącymi zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich, płatnik może wystąpić również do terenowej jednostki organizacyjnej ZUS (§ 4 rozporządzenia).

…a potem zajrzy do domu

Choć pracodawca nie może podważać zasadności zwolnienia (orzeczenie o zdolności bądź niezdolności do pracy leży jedynie w gestii lekarza orzecznika ZUS), to przysługuje mu jednak prawo do zweryfikowania prawidłowości jego wykorzystania. Szef (lub imiennie upoważniona przez niego osoba) może więc poczynić odpowiednie kroki, które pozwolą mu ustalić, czy pracownik (§ 5 ust. 1 rozporządzenia):

• nie wykonuje pracy zarobkowej,
• nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego od pracy w sposób niezgodny z jego celem.