eGospodarka.pl
wiadomość od św. Mikołaja

eGospodarka.plPrawoPrawo gospodarcze › Ogłoszenie upadłości: kiedy pozew przeciwko syndykowi może być odrzucony?

Ogłoszenie upadłości: kiedy pozew przeciwko syndykowi może być odrzucony?

2018-11-14 00:44

Ogłoszenie upadłości: kiedy pozew przeciwko syndykowi może być odrzucony?

Kiedy pozew przeciwko syndykowi może być odrzucony? © vchalup - Fotolia.com

Po ogłoszeniu upadłości przedsiębiorcy, postępowania: sądowe, administracyjne lub sądowo-administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Kiedy jednak pozew przeciwko syndykowi może być odrzucony?
Ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy sprawia, że postępowania sądowe, administracyjne lub sądowo - administracyjne zgodnie z art. 144 ust. 1 Ustawy prawo upadłościowe, dotyczące masy upadłości mogą być prowadzone wyłącznie przez syndyka lub przeciwko niemu. W konsekwencji z chwilą ogłoszenia upadłości przedsiębiorca – upadły – traci prawo zarządu swoim majątkiem, który w efekcie staje się masą upadłości. Zarząd masą upadłości przejmuje syndyk. Syndyk też w zakresie powyższych postępowań nabywa prawo do występowania w charakterze strony, traci je z kolei upadły. Zarówno w orzecznictwie jak i literaturze występuje jednolity pogląd, zgodnie z którym legitymację syndyka określa jako tzw. legitymację formalną (syndyk jest więc stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), tzn. działa w postępowaniu we własnym imieniu. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. On bowiem jest podmiotem stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór. Prowadzenie sporu przez syndyka odbywa się więc na rzecz upadłego (Wyr. SA w Warszawie z dnia 23 lutego 2013 r., VI ACa 1169/12, Legalis). Wstąpienie syndyka w miejsce upadłego ma charakter bezwzględny. Zasada ta dotyczy wszelkich postępowań dotyczących masy upadłości, niezależnie od pozycji procesowej jaką zajmował upadły.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 października 2016 r.,sygn. akt I CSK 714/15 wskazał, że upadły zachowuje legitymację jedynie w sprawach, które nie dotyczą masy upadłości. W konsekwencji syndyk nie posiada legitymacji w sprawach dotyczących roszczeń majątkowych odnoszących się do mienia niewchodzącego do masy upadłości, roszczeń, które ze względu na swój charakter nie podlegają zaspokojeniu z masy (np. o zaniechanie wynikające z praw bezwzględnych), roszczeń dotyczących praw niezbywalnych (np. służebności osobiste, prawo dożywocia), roszczeń dotyczących majątkowych praw podmiotowych związanych ściśle z osobą dłużnika (np. prawo do firmy, w której mieści się nazwisko upadłego, autorskie prawa osobiste). Upadły zachowuje legitymację również w postępowaniach, w których poszukuje ochrony swoich praw niemajątkowych, także związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Natomiast w przypadku gdyby upadły za naruszenie dóbr osobistych (nazwiska, firmy, praw autorskich) uzyskał zadośćuczynienie na podstawie art. 448 Kodeksu cywilnego, kwota pozyskana z tego tytułu weszłaby do masy upadłości stanowiąc majątek nabyty w toku postępowania upadłościowego, który mógłby posłużyć do zaspokojenia wierzycieli.

fot. vchalup - Fotolia.com

Kiedy pozew przeciwko syndykowi może być odrzucony?

Przykładem sprawy, w której sąd powinien odrzucić pozew przeciwko syndykowi jest wytoczenie powództwa o uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dokonanej przez osobę trzecią, wobec której ogłoszono upadłość.


W praktyce szczególne wątpliwości pojawiły się w zakresie postępowania sądów w sytuacji, gdy wierzyciel nie zgłosi swojego roszczenia do masy upadłości, a zdecyduje się na wszczęcie postępowania sądowego przeciwko syndykowi tej masy. Stanowisko Sądu Najwyższego dotyczące tej kwestii jest rozbieżne. W uchwale z dnia 2 marca 1992 r. Sąd Najwyższy przyjął, że w przypadku możliwości dochodzenia przez powoda dwutorowo swoich roszczeń obejmujących wierzytelności podlegające procedurze zgłoszenia i uznania w postępowaniu upadłościowym, a mianowicie w drodze procesu cywilnego oraz w postępowaniu upadłościowym, pozew powinien podlegać odrzuceniu z powodu czasowej niedopuszczalności drogi sądowej na podstawie art. 199 § 1 pkt.1 Kodeksu postępowania cywilnego (uchw. SN z 30.03.1992 r., III CZP 22/92). Ze względu na liczne wątpliwości i zastrzeżenia zgłaszane do powyższego stanowiska w kolejnych uchwałach i uzasadnieniach Sądu Najwyższego możemy odnaleźć pogląd zgodnie z którym w takich sytuacjach nie należy odrzucać pozwu, lecz przekazać go sędziemu – komisarzowi do rozpatrzenia jako zgłoszenie wierzytelności, niezależnie od tego czy pozew został wniesiony przez pomyłkę, czy też świadomie. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt IV CZ 95/16 wskazał, że w wypadku gdy proces wszczęto po ogłoszeniu upadłości w celu dochodzenia wierzytelności podlegającej zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym, należy uznać, że powód dokonał wyboru niewłaściwego rodzaju postępowania cywilnego i należy z urzędu podjąć czynność polegającą na przekazaniu pozwu. Natomiast sam pozew należy traktować jako wniosek o zgłoszenie wierzytelności. Podstawą prawną przekazania pozwu sędziemu komisarzowi jako zgłoszenia wierzytelności do rozpoznania w postępowaniu upadłościowym będzie art. 201 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego, stosowany per analogiam. Takie samo stanowisko możemy odnaleźć w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1994 r., I PZP 33/94, oraz w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 29 września 1967 r., sygn.. akt I CR 100/67.

Dodatkowo ustawodawca w ust. 3 art. 144 Prawa upadłościowego wskazał na postępowania w określonych sprawach, które niezależnie od ogłoszenia upadłości toczą się przeciwko upadłemu. W ocenie S. Gurgula wskazany przepis oznacza, że postępowanie dotyczące świadczeń w nim wymienionych, wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, powinno toczyć się dalej bez dokonywania zawieszenia lub umorzenia tego postępowania i późniejszego podejmowania go z udziałem syndyka. W rezultacie upadły jest stroną w postępowaniach dotyczących należnych alimentów od upadłego, renty z tytułu odpowiedzialności za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia albo utratę żywiciela oraz z tytułu zamiany uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę. Postępowania te nie dotyczą masy upadłości i toczą się z udziałem upadłego poza postępowaniem upadłościowym.

Sądy powszechne procedując na gruncie art. 144 ustawy Prawo Upadłościowe w praktyce nie zajmują jednolitego stanowiska. Jak już zostało wyżej wspomniane zdarzają się takie sytuacje, gdy złożony przez Powoda pozew sąd przekazuje do sądu upadłościowego na ręce sędziego-komisarza, kwalifikując pozew jako zgłoszenie wierzytelności. Z drugiej natomiast strony sądy równie często wydają postanowienie o odrzuceniu pozwu. Tak stało się w sprawie prowadzonej przeciwko osobie fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej wobec której została ogłoszona upadłość (konsumencka), w której na syndyka został wyznaczony autor niniejszego artykułu. Powód wniósł pozew po ogłoszeniu upadłości, a także, co istotne, pozew został złożony po ukazaniu się w Monitorze Sądowym i Gospodarczym obwieszczenia o ogłoszonej upadłości. Sąd został poinformowany przez syndyka o ogłoszeniu upadłości osoby fizycznej, w związku z czym wydał postanowienie na mocy którego zniósł postępowanie pomiędzy powodem a upadłym i odrzucił pozew wskazując w uzasadnieni, iż w przedstawionej sprawie zastosowanie będzie miał art. 199 § 1 pkt 1 kpc z uwagi na okoliczność, iż droga sądowa jest niedopuszczalna.

Przykładem sprawy, w której sąd powinien odrzucić pozew przeciwko syndykowi jest wytoczenie powództwa o uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dokonanej przez osobę trzecią, wobec której ogłoszono upadłość. Dochodzenie roszczenie przez wierzyciela pauliańskiego może nastąpić w drodze zgłoszenia wierzytelności, pamiętając, iż zgodnie z art. 91 ust. 2 ustawy Prawo Upadłościowe zobowiązania majątkowe niepieniężne upadłego zmieniają się z dniem ogłoszenia upadłości na zobowiązania pieniężne i z tym dniem stają się płatne, chociażby termin ich wykonania jeszcze nie nastąpił. Mówiąc w skrócie - brak jest po stronie syndyka legitymacji procesowej biernej, co skutkować winno odrzuceniem pozwu

W konsekwencji należy zawsze z ostrożnością badać zarówno legitymację procesową bierną jak i czynną upadłego, by w przyszłości uniknąć konsekwencji w postaci odrzucenia bądź oddalenia powództwa. Mając powyższe na uwadze okazuje się, że nie w każdych przypadkach syndyk uprawniony jest do występowania w postępowaniach sądowych zamiast upadłego. Braku legitymacji formalnej po stronie upadłego nie należy utożsamiać z brakiem jego zdolności sądowej. Są to pojęcia odmienne. Zdolność procesowa nie jest bowiem uprawnieniem do występowania w charakterze strony w konkretnym procesie, lecz ogólną kwalifikacją podmiotu polegająca na tym, że może on osobiście podejmować czynności procesowe.

Oceń

0 0

Podziel się

Poleć na Wykopie Poleć w Google+

Poleć artykuł znajomemu Wydrukuj

Skomentuj artykuł Opcja dostępna dla zalogowanych użytkowników - ZALOGUJ SIĘ / ZAREJESTRUJ SIĘ

Komentarze (0)

DODAJ SWÓJ KOMENTARZ

Eksperci egospodarka.pl

1 1 1

Wpisz nazwę miasta, dla którego chcesz znaleźć jednostkę ZUS.

Wzory dokumentów

Bezpłatne wzory dokumentów i formularzy.
Wyszukaj i pobierz za darmo:

Ok, rozumiem Strona wykorzystuje pliki cookies w celu prawidłowego jej działania oraz korzystania z narzędzi analitycznych, reklamowych, marketingowych i społecznościowych. Szczegóły znajdują się w Polityce Prywatności. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Jeśli nie chcesz, aby pliki cookies były zapisywane w pamięci Twojego urządzenia, możesz to zmienić za pomocą ustawień przeglądarki.